المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
24
التنبيه والإشراف ( فارسي )
نواحى كه ستارگان مذكر بر آن غالب است چنان كه تذكير بر مشرق غلبه دارد مگر آنجا كه ستارگان مؤنث غالب است . مردم آنجا راز نگهدار و ديندار و خداپرست باشند و مطيع آراء و فرقهها و امثال آن باشند كه اين ناحيه تحت نفوذ ماه است . امام مردم ربع شمالى كه خورشيد از جهت آنها دور شده و بناحيهء دور شمالند چون سقلابيان و فرنگان و اقوام مجاور ايشان اثر خورشيد بر آنها ضعيف است كه از آنها دور است و سردى و ترى بر نواحى آنها غالب است و برف مكرر و يخ دارند و مزاج گرما در آنها كم است و تنهايشان درشت و طبايعشان خشن و اخلاقشان تند و ذهنشان كند و زبانشان سنگين است و رنگشان چندان سپيد شده كه از سپيدى بكبودى گشته و پوستهايشان ظريف و گوشتشان غليظ و ديدگانشان چون رنگشان كبود است ، موهايشان افشان و كبود رنگ است كه بخار تر بر آن غالب است و در مذهبشان استوارى نيست و اين از طبع سرما و نبودن گرماست . و هر كه از آنها در اقصاى شمال باشد نفهمى و خشونت و حيوانيت بر او غالب است و هر چه در شمال دور تر رود اين حالات سختتر شود . از تركان نيز هر كه بيشتر به طرف شمال باشد بسبب دورى از مدار و طلوع و غروب خورشيد برف بسيار دارند و سرما و رطوبت بر محل آنها غلبه دارد و تنهايشان سست و غليظ است و فقرات پشتشان و مهرههاى گردنشان نرم است چنان كه توانند در حال حمله و فرار تيراندازى كنند . و هم از كثرت گوشت بندهاشان نهان مانده و صورتهاشان گرد شده چشمهايشان كوچك است زيرا چون سرما بر تنشان غلبه دارد گرما در چهرهء آنها نمودار شده ، بسبب آنكه مزاج سرد خون بسيار توليد مىكند ، و چهرهء آنها سرخ شده كه مقتضاى سرما فراهم آوردن گرما و نمودار كردن آنست و كسانى كه تا شصت و چند ميل از اين درجهء عرض بيرونند يأجوج و مأجوجند كه در اقليم ششم سكونت دارند و در شمار بهائمند . مردم ربع جنوبى چون زنگان و ديگر حبشان و آنها كه زير خط استوا و